KomenskyPost info

De Comeniuslezing van Claire Boonstra

bloemstuk

Door Jan Lepeltak

Jaarlijks wordt in Naarden de geboortedag van Jan Amos Komensky herdacht. De naamgever van Komenskypost, beter bekend als Comenius, werd op 28 maart 1592 in midden Europa geboren. Op het grensgebied van Tsjechië-Slowakije, Moravië en Hongarije.
De Reformatie doet Comenius vluchten en uiteindelijk vindt hij de laatste 15 jaar van zijn leven rust in Amsterdam, alwaar hij ook overlijdt. In 1670 wordt hij in de Waalse kerk in Naarden begraven. Zijn humanistische en vooruitstrevende opvattingen rond didactiek en pedagogiek leven nog steeds voort. Voor Comenius was onderwijs het medicijn tegen onwetendheid wat uiteindelijk de bron van alle ellende op de wereld is, zoals oorlogen.

Dit jaar gaf Claire Boonstra van haar project Operation Education (OE), in de prachtige Naarderkerk, een voordracht met als titel Naar een nieuw denkkader in educatie: opleiden tot burgers van één wereld.
Claire introduceerde zich door de baantjes te noemen die ze had gehad, van krantenbezorgster, balletdanseres en werknemer bij KPN en Unilever tot oprichtster van een ICT-bedrijf dat zich richtte op augmented reality. Een concept dat ze voor de meer dan 500 meest oudere aanwezigen niet verder toelichtte. Ze gaf aan dat haar betrokkenheid bij onderwijs ver teruggaat. Een opstel over onderwijs op de middelbare school kreeg als commentaar van haar leraar Nederlands mee dat haar betoog erg idealistisch en weinig realistisch was. Het cijfer dat ze kreeg was een 7½. Met deze leraar kwam het helemaal goed. Claire heeft hem opgespoord. Hij werd uitvoerig bedankt voor de belangrijke rol die hij in haar leven heeft gespeeld, al werd niet helemaal duidelijk waarom. Hij was ook in de kerk aanwezig. Claire noemde verder nog haar andere activiteiten. Haar aanwezigheid in Davos als Young Global Leader van het World Economic Forum. Ze is ook diverse malen genoemd als een van de ‘most influential women in technology’, en ze was Online Mediavrouw van het jaar 2011. Verder wordt ze gezien als één van de meest inspirerende vrouwen in Nederland. Zo lezen we op haar website. Als dat niet nieuwsgierig maakt.

 

Diversiteit

 

Claire stelde vooral vragen naar het waarom. Ze noemt dat onderwijsvragen en ze beantwoordt die op radio bij BNR. Haar lezing bleek nagenoeg letterlijk haar tekst op haar site http://claireboonstra.com/vijf-opvallende-conclusies-na-de-eerste-dertien-onderwijsvragen/ Dus veel zin om dat nog eens samen te vatten heeft het niet. Het door haar genoemde percentage 45% zittenblijvers werd door mijn buren hoofdschuddend aangehoord met de opmerking: ‘dat geloof ik gewoon niet’. Het is jammer dat nauwelijks een direct verband wordt gelegd met de vernieuwende pedagogisch-didactische opvatting van Comenius. Het was vooral directeur en inleider van de bijeenkomst Hans van der Linde die daar even op wees.

Ontkoppeling en diversiteit zijn Claires buzzwoorden. De ideeën van het Operation Educationteam zijn tot stand gekomen na raadpleging van gerenommeerde wetenschappers (namen werden niet genoemd). Waarom die lange schoolvakanties? Komt omdat kinderen vroeger in de zomer bij de oogst moesten helpen. Langere vakanties maken de verschillen tussen kinderen uit de lagere sociale milieus en hun geprivilegieerde leeftijdgenoten alleen maar groter, stelt ze. Conclusie: kortere zomervakanties, en als de leraren die nodig hebben moeten ze de school en hun werk anders inrichten. Of is dit misschien handiger voor werkende ouders? Daar zijn goede oplossingen voor, weet ik uit eigen ervaring. En ze leiden ook tot meer diversiteit.
Als het om toetsen gaat richt ze zich geheel op de statistische meetlat waar langs mensen gelegd worden. De Gausscurve is dan de norm. Dat er sprake is van een doorgeschoten toetsmanie zullen weinigen ontkennen, maar dat toetsen bijvoorbeeld voor de schoolkeuze er toe doen, heeft onderwijssocioloog wijlen Jaap Dronkers aangetoond. Veel kinderen van laagopgeleide ouders krijgen als schooladvies vmbo terwijl later, uit bijvoorbeeld de Cito-toets blijkt, dat havo/vwo tot de mogelijkheden behoort.

Het gaat bij OE om optimale, persoonlijke ontplooiing. Zelf heeft Claire die kansen gehad. Ze gaf aan dat ze op school de rol van Sandy had in de musical Grease. Ik moest bij alle noodzakelijk veronderstelde onderwijsveranderingen aan Lubach denken, toen hij steeds de ‘Hoe dan?’ vraag stelde. De ‘waarombespiegelingen’ lossen in ieder geval weinig op. Niet het lerarentekort, niet de toenemende ongelijkheid in onderwijskansen, niet de curriculum vernieuwing. Claire stelde dat ze overal goede voorbeelden ziet van hoe het anders kan binnen het systeem. Het was wellicht verhelderend geweest als ze enkele voorbeelden had uitgewerkt en gepresenteerd.

Van een nieuw kader of paradigma in educatie dat leidt tot het opleiden tot burgers in één wereld, zoals Claire het ook noemde, heb ik weinig kunnen ontdekken. Wie daar over wil lezen raad ik Het Alternatief aan van Jelmer Evers en René Kneyber (eds.).

  1. Jan, dank je voor je beschouwing en dat je de tijd hebt genomen je commentaren te verwoorden.

    Voor de geïnteresseerde lezer: het gehele verhaal van mijn lezing kun je hier downloaden en teruglezen – dan kun je zelf bepalen wat je van het verhaal in relatie tot Jan’s commentaren vindt:
    https://operation.education/e-book/

    Voor de verdere onderbouwing van de onderwijsvragen, inclusief de onderzoeken en wetenschappers, verwijs ik graag naar de uitgebreide dossiers die we bij elk van de onderwijsvragen hebben gepubliceerd:
    http://operation.education/category/onderwijsvragen/

    Het ‘hoe dan’ is natuurlijk een zeer belangrijke vraag. Er bestaan echter geen simpele antwoorden op – dit is precies de zoektocht die we met elkaar in en naast het onderwijsveld moeten ondernemen. In het verhaal heb ik al een aantal randvoorwaarden voor mijn (het?) antwoord op “B” genoemd.

    Scholen die mij raken, die in mijn ogen invulling geven aan “B” zijn bijvoorbeeld De Wittering, Mondomijn, De School, School of Understanding, de Sterrenscholen (PO) en Niekee/ Agora, Vathorst College, De Nieuwste School, Hyperion en RVC De Hef (VO).

    Het ligt echter niet zo simpel om gewoon een recept of concept neer te leggen van ‘wat werkt’. Wel blijken geweldige scholen (en andere organisaties) telkens weer te bestaan uit een geweldig team, met een heel heldere visie, waarin iedereen verantwoordelijkheid neemt en vertrouwen krijgt, en waarin verantwoording afleggen aan degenen of datgene waarvoor je bestaat integraal onderdeel is van alles – oftewel: elke dag samen een beetje beter; goed georganiseerde feedback en continue reflectie op zowel ‘de goede dingen doen’ als ‘de dingen goed doen’.

    Maar dat begint allemaal wel met de vraag: wat zijn dan de goede dingen. Dat is de kern van mijn betoog – dat we die waarom en waartoe continu blijven bevragen, en niet klakkeloos uitgaan van hoe we de dingen nu hebben ingericht – ‘omdat het nou eenmaal zo werkt’.

    Ik hoop dat dit je een beetje helpt.

  2. admin

    Zaterdag 8 april a.s. verschijnt een uitgebreid blog van Ben Wilbrink naar aanleiding van bovenstaande reactie van Claire Boonstra en haar Comeniuslezing.

Leave a Reply

Thema door Anders Norén